i kajam się takowej myśli, i mówić nie mogę, bo mi wstyd..

Ba! poczęliśmy sobie świadczyć. Dla Boga? Trzeba to będzie prędko naprawić! Inni pogrążeni byli w milczeniu, nie wiedząc, co rzec, pan Zagłoba zaś przymknął oczy i tym razem udawał, że drzemie. Wieczorem, przy drzwiach izby, w której sypiał Wołodyjowski, Zagłoba trącił go w bok. świadkowie Jehowy - Na nic tu moja chęć! - odrzekła przytomniej Krzysia - chociaż za waćpanową wdzięczną być muszę. Ale zgryzota i żal poszły w trop za nią; nie opuściły ją w czasie pacierzy; siadły na jej łóżku, gdy położyła się w nie zmożona słabością, i poczęły przemawiać do niej : - Gdzie on? - pytał żal. Stropił się bardzo szlachcic, bo pana Michała nadzwyczaj lubił i cenił, ale na razie nic wymyślić nie mógł. Nie powiedziałżem, iż to jest zdrajca? Pan Snitko wsunął nogi pod ławę i skłonił głowę. Basia wodziła za nim oczyma, a Krzysia wyszywała tak pilnie, że ledwie można było uchwycić okiem migotanie jej igły.

- Dałby Bóg, ale skądże to waszmości do głowy przyszło? - pytał Kmicic. Był on pułkownikiem jednej z naszych lipkowskich chorągwi, za czym ojczyznę zdradził i do dobrudzkiej ordy przeszedł, gdzie jako słyszałem, wielkie ma znaczenie, bo tam się widać spodziewają, że on i resztę Lipków na pogańską stronę przeciągnie. Duma zaś i pochlebcy mówili mu, że gdyby się to miało zdarzyć, to tym krajowcem nie mógłby być kto inny, jeno pan najwyższym jeniuszem obdarzony, najpotężniejszy i z najznakomitszego rodu, a inaczej mówiąc- on sam. - I co, effendi? - I nic. witaminy A my tu w Chreptiowie i dalsze komendy w Mohilowie, w Jampolu, w Raszkowie, cóż innego czynimy? Siła jest złego w naszej Rzeczypospolitej, ale przecie tak myślę, że nam ową funkcję i Bóg kiedyś policzy, i ludzie może policzą. Robota obiecana minęła, bo ordy cicho siedzą, jeno mniejsze kupy w łąkach buszują, które też dwukrotnie podeszliśmy tak fortunnie, że ni świadek klęski nie ostał.” - O, to ich przygrzali! - zawołała z radością Basia. - Trzecia konfuzja! - zakrzyknęła swym srebrnym głosem. Tam ich zowią Lipkami, a tutejsi Czeremisów noszą miano.

- Na miły Bóg! czemużeś nikomu słowem nie wspomniał? -zakrzyknął Wołodyjowski. Była obfitość zwierza i grzybów w lasach, ryb w wodach, jakby ta niezwyczajna płodność ziemi udzieliła się wszystkim istotom na niej zamieszkałym. Był to początek września. Oficerowie stanęli kołem. - Widzę, że nie tak mu blisko do śmierci, jako pan Zagłoba prawił - odrzekł mały rycerz. książki chrześcijańskie Jedzie on do Krymu za wykupnem kilku kupców ormiańskich z Kamieńca, którzy przy zmianie chana zostali złupieni i w jasyr wzięci. Ale że dałeś parol, iż przez miesiąc z nami zostaniesz, to przynajmniej przez ten miesiąc kochaj nas jeszcze, Michale! - Ja i do śmierci będę waściów kochał! - odrzekł Wołodyjowski. Waćpani dajesz swoje białogłowskie racje wcale do rzeczy.

- A dusza Marii Ludowiki nie ukazała się wam przypadkiem? - Owszem! - odrzekła głucho Krzysia. - A ot! - powtórzył pan Michał. Widząc zaś, że pani Boska spogląda na nią ze wzrastającym zdumieniem, uderzyła się po szabelce i dodała z wielką chełpliwością: - I ja byłam w bitwie! A jakże! Tak to u nas! Dla Boga, pozwólże mi waćpani odejść, szatki przystojniejsze dla mojej płci wdziać i trochę ręce ze krwi obmyć, bo ż okrutnej bitwy wracamy. - Historię jej słyszałem jeszcze dzieckiem, bo opowiadano ją po wszystkich rycerskich zamkach. świadkowie Jehowy - A dusza Marii Ludowiki nie ukazała się wam przypadkiem? - Owszem! - odrzekła głucho Krzysia. Tak rozmyślał pan Zagłoba przyrzekając sobie koło tej sprawy rugów pilnie chodzić i posłów prywatnie dla niej kaptować. - To i czas! - rzekł Wołodyjowski. Przed wyjazdem prosił tylko pana Zagłobę i Wołodyjowskiego, by dom jego uważali za swój własny i tak długo w nim mieszkali, póki by się im nie uprzykrzyło.

Teraz zaś, żem ci to widowisko chciał wyprawić, jeszczem staranniej wszystko rozdysponował. Zdrowi są obaj i niedługo się tu obiecują. Chodząc spoglądał na dziewczyny, które siedziały bliziutko jedna drugiej, tak że jasna główka Basi prawie wspierała się o ciemną Krzysiną. opalanie Dzień był pogodny, suchy, mroźny. Nam dobrze, niech i im będzie dobrze! - Jak Nowowiejski wyjedzie, będzie im lepiej- rzekł mały rycerz - bo przy nim nijak byłoby się im widywać, zwłaszcza że Azja starego nienawidzi. bardzo... - Waszej miłości chciałem wszystko powiedzieć, alem nie miał jeszcze kiedy, bom po owym szwanku chorował; przed ichmościami (tu Mellechowicz zwrócił się ku oficerom) miałem tajemnicę nakazaną, któren nakaz milczenia zechcesz pewnikiem wasza miłość teraz znów ichmościom wydać, aby tamtych nie zgubić. Hm! prawda...

Tymczasem u nas przywilej święta rzecz- i kto szlachcicem zostanie, temu sam król nie może nic odjąć. Wtedy byliby wolni, ale tego nie uczynią, bo naprzód nie lubią oni jeździe regularnej w oczy leźć, po wtóre, będą się bali, że więcej wojska w lesie czyha, więc pomkną ku nam. . Ten Mellechowicz wilkiem patrzy... Tu pan Wołodyjowski przyłożył palec do czoła i powtórzył ów argument, który mu już raz wobec Krzysi posłużył: - Bo widzicie, waćpaństwo, jeślim ja przez tyle lat szczęście odkładał, byle Rzeczypospolitej służyć, jakimże czołem nie wyrzekłbym się tej pociechy, którą w kompanii waćpaństwa znajduję? Na to nikt nic nie odpowiedział; jedna tylko Basia przyszła namurmuszona, z buzią wysuniętą naprzód jak rozdąsane dziecko i rzekła: - Szkoda pana Michała! A Wołodyjowski roześmiał się wesoło. Nagle Basia uderzyła się rękoma po sukience. Gadaj komu innemu o amicycji, bo ja za stary wróbel! - Tak stary, że widzisz waćpan i to, czego nie ma. Chcą, effendi, chcą! jeno im inni tłumaczą, że to wszystko nieprawda, że w Rzeczypospolitej wojska na nich wyślą, a Tuhaj-bejowicza nie masz wcale.